From 9e93baa31a46e13336a48c0fe50ef958575a7ead Mon Sep 17 00:00:00 2001 From: Glenn Morris Date: Wed, 22 Aug 2007 07:36:29 +0000 Subject: [PATCH] Move tutorials from etc/ to etc/tutorials/ --- etc/TUTORIAL.eo | 1126 ----------------------------------------------- 1 file changed, 1126 deletions(-) delete mode 100644 etc/TUTORIAL.eo diff --git a/etc/TUTORIAL.eo b/etc/TUTORIAL.eo deleted file mode 100644 index 1f6e2d87880..00000000000 --- a/etc/TUTORIAL.eo +++ /dev/null @@ -1,1126 +0,0 @@ -Lernilo pri Emacs. Vidu finon por kondiæoj pri kopii. -Mallonga lernilo pri Emakso (Emacs). -- La uzokondiæojn vd æe la fino. - -Emaksaj ordonoj øenerale uzas aý la STIR-klavon (ofte markitan "Ctrl" -aý "CTL"), aý la META-klavon (ofte markitan "EDIT" aý "Alt"). Prefere -ol plene skribi tion æiufoje, ni uzos la sekvajn mallongigojn: - - C- signifas "premante la STIR-klavon tajpu la signon ". - Do, C-f estus: premtenu la STIR-klavon kaj tajpu f. - - M- signifas "premante la META-klavon (aý EDIT- aý Alt-klavon) - tajpu n. Se vi havas nek META- nek EDIT- nek - Alt-klavon, anstataýe premu kaj malpremu la Esc-klavon kaj - poste tajpu n. Ni skribas por la Esc-klavo. - -GRAVA NOTO: por fini la Emaksan seancon, tajpu C-x C-c. (Du signoj.) -En æi tiu lernilo, la signoj ">>" æe la maldekstra marøeno rekomendas -al vi tuj provi uzi ordonon. Ekzemple: -<> -[Mezo de paøo malplenas pro instruaj kialoj. La teksto pluas sube.] ->> Nun tajpu C-v (Vidu sekvantan ekranplenon) por vidigi la sekvan - ekranplenon. (Procedu: tenante premita la STIR-klavon tajpu v). - De nun, ripetu æi tion æiun fojon kiam vi finlegos la ekranon. - -Notu ke estas dulinia komuna¼o inter la tujsekvaj ekranplenoj; tio -donas kontinuecon por faciligi la legadon. - -Antaý æio vi bezonas scii kiel moviøi de loko al loko en la teksto. -Vi jam povas moviøi je unu ekrano antaýen per C-v. Por moviøi -malantaýen je unu ekrano, tajpu M-v (premu la META-klavon kaj tajpu v, -aý tajpu c se vi ne havas META-, EDIT- aý Alt-klavon). - ->> Provu tajpi M-v kaj sekve C-v kelkfoje. - - -* RESUMO --------- - -La sekvaj ordonoj servas por foliumi ekranplenojn: - - C-v Moviøu antaýen je unu ekranpleno - M-v Moviøu malantaýen je unu ekranpleno - C-l Viþu la ekranon kaj reeligu la tutan tekston, aranøante - øin æirkaý la kursoro lokita centre de la ekrano. - (Tiu estas C-L, la stira lo; ne C-1, la stira unu.) - ->> Trovu la kursoron, kaj notu øian kuntekston. Tajpu C-l. Retrovu - la kursoron kaj notu ke øi restas en la sama kunteksto. - - -* BAZAJ RIMEDOJ POR REGI KURSORON ---------------------------------- - -Foliumi per ekranplenoj estas utila afero, sed kiel oni moviøu al -preciza loko en la teksto sur la ekrano? - -Estas kelkaj metodoj por fari tion. Oni povas uzi la sagoklavojn, sed -pli produktive estas teni la manojn en la normala pozicio kaj uzi la -ordonojn C-p, C-b, C-f, kaj C-n. Æiu de tiuj ordonoj movas la -kursoron je unu vertikalo aý horizontalo en la koncerna direkto sur la -ekrano. Æi tiu tabelo montras tiujn kvar ordonojn kaj kien ili movas -la kursoron: - - Al la antaýa linio, C-p - (angle: Previous line) - : - : - Antaýen, C-b .... Nuna loko de la kursoro .... Sekven, C-f - (ang. Backward) : (ang. Forward) - : - Al la sekva linio, C-n - (angle: Next line) - ->> Movu la kursoron al la centra linio de la diagramo per C-n aý C-p. - Tajpu C-l por vidi la tutan diagramon vertikale centrigita sur la - ekrano. - -La literoj estas elektitaj laý la koncernaj anglaj vortoj: P el -"previous", N el "next", B el "backward" kaj F el "forward". Tiuj -estas la bazaj ordonoj por movi la kursoron, kaj vi uzos ilin æiam, do -utilas al vi lerni ilin nune. - ->> Uzu C-n kelkfoje por mallevi la kursoron al æi tiu linio. - ->> Uzu C-f por avanci en la linion kaj sekve C-p por movi supren. - Atentu kion C-p faras kiam la kursoro estas meze de la linio. - -Æiu teksta linio finiøas per novlinia signo, kiu disigas øin disde la -sekva linio. La lasta linio en via dosiero devus havi novlinion æe la -fino (sed Emacs ne postulas øin). - ->> Provu uzi C-b æe linikomenco. Øi devas movi al la fino de la - antaýa linio. Tio okazas æar øi movas reen trans la novlinian - signon. - -C-f povas movi trans novlinion analogie kiel C-b - ->> Uzu C-b por vidi kie estas la kursoro. - Poste uzu C-f kelkfoje por reveni æe la linifinon. - Poste faru unu C-f pli por transiri en la sekvantan linion. - -Kiam vi pasas trans la supron aý malsupron de la ekrano, la teksto -transranda þoviøas sur la ekranon. Tio estas nomata "rulumado". Øi -ebligas movi la kursoron al specifita loko en la teksto sen perdi øin -(la kursoron) de sur la ekrano. - ->> Provu uzi C-n por movi la kursoron de sur la malsupro de la ekrano, - kaj vidu kio okazas. - -Se movado per signoj estas tro malrapida, moviøu per vortoj. M-f -(Meta-f) movas je unu vorto posten kaj M-b movas je unu vorto reen. - ->> Tajpu kelkfoje M-f kaj M-b. - -Kiam vi estas meze de vorto, M-f movas al la fino de la vorto. Kiam -vi estas en intervorta spaco, M-f movas al la fino de la sekva vorto. -M-b faras analogie en la mala direkto. - ->> Tajpu M-f kaj M-b kelkfoje, intermiksante kun C-f kaj C-b, por vidi - la efikon de M-f kaj M-b el diversaj lokoj ene kaj inter vortoj. - -Rimarku la analogion inter C-f kaj C-b unuflanke, kaj M-f kaj M-b -aliflanke. Tre ofte Meta-signoj servas por funkcioj rilataj al unuoj -difinitaj lingve (vortoj, frazoj, alineoj), dum la stiraj C-signoj -funkcias sur elementaj unuoj sendependaj de la enhavo (signopozicioj, -linioj, ktp.). - -Tiu analogio validas ankaý por linioj kaj frazoj: C-a kaj C-e movas al -la komenco aý fino de linio, kaj M-a kaj M-e movas al la komenco aý -fino de frazo. - ->> Provu kelkajn C-a, poste kelkajn C-e. - Provu kelkajn M-a, poste kelkajn M-e. - -Observu kiel ripetaj C-a faras nenion pli ol unufoje, dum ripetaj M-a -plu movas je unu frazo pluen. Kvankam la analogio ne estas plena, æiu -ordono kondutas nature. - -La loko de la kursoro en la teksto estas nomata "punkto" (angle -"point"). Alidire, la kursoro montras sur la ekrano kie "punkto" -estas en la teksto. - -Jen resumo de simplaj ordono por movi la kursoron, inklude la ordonojn -por moviøi per vortoj kaj frazoj: - - C-f Moviøu sekven je unu signopozicio - C-b Moviøu reen je unu signopozicio - - M-f Moviøu sekven je unu vorto - M-b Moviøu antaýen je unu vorto - - C-n Moviøu en la malsuran linion - C-p Moviøu en la suran linion - - C-a Moviøu al la linikomenco - C-e Moviøu al la linifino - - M-a Moviøu al la komenco de la frazo - M-e Moviøu al la fino de la frazo - ->> Provu æiujn æi ordonojn, nun po kelkfoje por praktiki. Ili estas - la plej ofte uzataj ordonoj. - -Du aliaj kursormovaj ordonoj estas M-< (Meta Malpli-ol), kiu movas al -la komenco de la tuta teksto, kaj M-> (Meta Pli-ol), kiu movas al la -fino de la tuta teksto. - -Æe la plejmulto de terminaloj, la "<" estas super la komo, do vi devas -uzi la majuskligan klavon por tajpi øin. Æe tiuj terminaloj vi ankaý -devas uzi la majuskligan klavon por tajpi M-<; sen la majuskliga klavo -rezultus "M-," (Meta-komo). - ->> Provu tajpi M-< nune, por moviøi al la komenco de la lernilo. - Poste uzu C-v multfoje por reveni æi tien. - ->> Provu tajpi M-> nune, por moviøi al la fino de la lernilo. - Poste uzu M-v multfoje por reveni æi tien. - -Vi ankaý povas movi la kursoron per la sagoklavoj, se via terminalo -havas ilin. Ni tamen rekomendas ke vi lernu C-b, C-f, C-n kaj C-p pro -tri kialoj. Unue, ili funkcias æe æia terminalo. Due, kiam vi -kutimiøos al Emakso, vi trovos ke tajpi tiujn stirsignojn estas pli -rapida ol tajpi la sagoklavojn (æar vi ne devas formovi viajn manojn -de la normala tajpada pozicio). Trie, kiam vi kutimiøos uzi tiujn -stirajn ordonojn, vi facile lernos uzi ankaý aliajn kursormovajn -ordonojn. - -La plejparto da Emaksaj ordonoj akceptas nombran argumenton; por la -plejparto da ordonoj, øi funkcias kiel ripetilo. Por indiki al ordono -la nombron de ripetoj, tajpu C-u kaj sekve la ciferojn antaý ol tajpi -la ordonon. Se vi havas META-klavon (aý EDIT-, aý Alt-klavon), eblas -ankaý alia metodo por doni nombran argumenton: tajpu la ciferojn -premtenante la META-klavon. Ni rekomendas lerni la metodon de C-u æar -øi funkcias æe æia terminalo. La nombra argumento ankaý estas nomata -"prefiksa argumento", æar la argumenton oni tajpas antaý la koncerna -ordono. - -Ekzemple, C-u 8 C-f movas vin al la oka signo sekvanta. - ->> Uzu C-n aý C-p kun nombra argumento por movi la kursoron en apudan - linion per sola ordono. - -La plejparto da ordonoj uzas la nombran argumenton kiel ripetilon, sed -iuj ordonoj øin uzas alicele. Kelkaj ordonoj (tamen neniu el la -lernitaj) uzas øin kiel indikilon -- la ekzisto de prefiksa argumento, -sendepende de øia valoro, igas la ordonon agi alimaniere. - -C-v kaj M-v estas alispeca escepto. Kiam vi donas al ili argumenton, -ili rulumas la ekranon supren aý suben je tiom da linioj, anstataý je -ekranplenoj. Ekzemple, C-u 8 C-v rulumas la ekranon je 8 linioj. - ->> Tajpu C-u 8 C-v nun. - -Æi tio devis rulumi la ekranon je 8 linioj supren. Se vi deziras -retrorulumi øin suben, vi povas doni argumenton al M-v. - -Se vi uzas Emakson sub grafika fenestrosistemo, ekz-e X11 aý -MS-Windows, øi devas havi altan ortograman regionon nomatan rulumskalo -æe la (mal)dekstra flanko de la Emaksa fenestro. Vi povas rulumi la -tekston klakante per la muso en la rulumskalo. - ->> Provu premi la mezan butonon (de la muso) æe la supro de la - emfazata regiono interne de la rulumskalo. Tio devus rulumi la - tekston øis pozicio determinita per tio, kiom alte aý malalte vi - alklakis. - ->> Provu movi la muson supren kaj suben, tenante premita la mezan - musbutonon. Vi vidos ke la teksto rulumas supren kaj suben laý - tio, kiel vi movas la muson. - - -* SE EMAKSO SVENIS ------------------- - -Se Emakso æesis respondi al viaj ordonoj, vi povas sendanøere øin -malbloki tajpante C-g. Vi povas uzi C-g por haltigi ordonon kiu -plenumiøas tro longe. - -Vi ankaý povas uzi C-g por forigi nombran argumenton aý la komencon de -ordono kiun vi ne deziras fini. - ->> Tajpu C-u 100 por fari nombran argumenton 100, sekve tajpu C-g. - Nun tajpu C-f. Øi devas movi je nur unu signo, æar vi forigis la - argumenton per C-g. - -Se vi erare tajpis (la eskapklavon), vi povas vin malembarasi de -øi per C-g. - - -* MALÞALTITAJ ORDONOJ ---------------------- - -Iuj Emaksaj ordonoj estas malþaltitaj por ke komencantoj ne uzu ilin -akcidente. - -Se vi tajpas iun el la malþaltitaj ordonoj, Emakso eligas mesaøon -indikantan la tajpitan ordonon, kaj demandas æu vere vi volas uzi øin. - -Se vi intencas uzi la ordonon, tajpu spaceton responde al la demando. -Normale, se vi ne deziras plenumi la malþaltitan ordonon, respondu per -"n". - ->> Tajpu C-x C-l (kiu estas malþaltita ordono), kaj tajpu "n" responde - al la demando. - - -* FENESTROJ ------------ - -En Emakso vi povas havi plurajn fenestrojn montrantajn sian propran -tekston. Ni klarigos poste kiel uzi plurajn fenestrojn. Sed nun ni -klarigu kiel forigi nebezonatajn fenestrojn kaj reveni al la simpla -unufenestra redaktado. Tio estas facila: - - C-x 1 Unu fenestro (t.e., forigu æiujn aliajn fenestrojn) - -Tio estas STIR-x kaj poste la cifero 1. "C-x 1" pligrandigas la -fenestron enhavantan la kursoron, tiel ke øi okupu la tutan ekranon. -Øi malaperigas æiujn aliajn fenestrojn. - ->> Movu la kursoron en æi tiun linion kaj tajpu C-u 0 C-l. ->> Tajpu C-h k C-f. - Vidu kiel æi tiu fenestro malkreskas, dum nova fenestro aperas por - montri instrukcion pri la C-f ordono. - ->> Tajpu C-x 1 kaj vidu la instrukcian fenestron malaperi. - -Tiu ordono malsimilas la aliajn ordonojn kiujn vi lernis antaýe æar øi -konsistas el du signoj. Øin komencas la signo STIR-x. Ekzistas tuta -serio da ordonoj kiuj komenciøas per STIR-x; multaj el ili koncernas -fenestrojn, dosierojn, bufrojn, kaj rilatajn aferojn. Tiuj ordonoj -estas du, tri aý kvar signojn longaj. - - -* ENÞOVO KAJ FORVIÞO --------------------- - -Se vi deziras enþovi tekston, simple øin tajpu. Signojn kiujn oni -povas vidi, ekzemple A, 7, *, ktp, Emakso traktas kiel tekston kaj -enmetas tuj. Tajpu (la enigan klavon) por enigi linifinilon. - -Por forviþi la ¼us tajpitan signon tajpu . -estas tiu klavo de la klavaro, kiun oni ankaý ekster Emakso normale -uzas por forigi la ¼us tajpitan signon. Kutime øi estas granda klavo -unu aý du vicojn super Return-klavo, kaj eble estas markita per -"Delete", "Del" aý "Backspace". - -Se tiu klavo estas markita per "Backspace" (retropaþo), tiam øuste øin -oni uzu por . Se krome estas alia klavo, markita , -øi ne estas . - -Øenerale, estas tiu klavo kiu forviþas la signon tuj antaý -la nuna kursorloko. - ->> Faru æi tion nun -- tajpu kelkajn signojn, poste forviþu ilin - tajpante kelkajn . Ne timu difekti æi tiun dosieron; vi - ne þanøos la originalan lernilon. Æi tio estas nur ties labora - kopio por vi. - -Kiam linio da teksto iøas pli longa ol la ekrana linio, la teksta -linio transiras sur la sekvan ekranan linion. Retroklino ("\") -- aý, -en grafika fenestrosistemo, kurba sageto -- en la dekstra marøeno -indikas tian transiron. - ->> Enigu tekston øis øi atingos la dekstran marøenon, kaj plu enigu. - Vi vidos transiron en la sekvan linion. - ->> Ripete por remallongigi la tekstan linion øis la longo - de unu ekrana linio denove. La transiro malaperas. - -Vi povas forviþi linifinan signon tiel same kiel iun ajn signon. -Forviþo de linifinilo inter du linioj kunigas ilin en unu linion. Se -la rezulta kunigita linio estas pli longa ol la ekrana larøo, øi -aperos kun transiro. - ->> Movu la kursoron al la komenco de linio kaj tajpu . La - linio kuniøos kun la ¼usa linio. - ->> Tajpu por reenigi la linifinilon kiun vi ¼us forviþis. - -Memoru ke vi povas doni ripetilon al plejparto da Emaksaj ordonoj; tio -koncernas ankaý tekstajn signojn. Ripetilo æe teksta signo enigas øin -plurfoje. - ->> Provu tion nun -- tajpu "C-u 8 *" por enigi "********". - -Vi lernis la plej fundamentan metodon por tajpi en Emakso kaj por -korekti erarojn. Vi povas forviþi per vortoj aý per linioj. Jen -resumo de forviþaj ordonoj: - - forviþu la signon ¼us antaý la kursoro - C-d forviþu la signon tuj post la kursoro - - M- for¼etu la vorton ¼us antaý la kursoro - M-d for¼etu la vorton tuj post la kursoro - - C-k for¼etu de la kursorloko øis la linifino - M-k for¼etu de la kursorloko øis la frazfino - -Rimarku ke kaj C-d rilate al M- kaj M-d etendas -la analogion komencitan de C-f kaj M-f (nu, ne vere estas -stirsigno, sed ni ne estu tro pedantaj). C-k kaj M-k iom similas al -C-e kaj M-e, sed rilate al linioj anstataý frazoj. - -Vi ankaý povas for¼eti iun ajn parton de la bufro per unu senvaria -metodo. Moviøu al unu ekstrema¼o de tiu parto, kaj tajpu "C-@" (aý -"C-SPC", "SPC" simbolas spaceton). Moviøu al la alia ekstrema¼o, kaj -tajpu C-w. Tio for¼etas la tutan tekston inter la du lokoj. - ->> Movu la kursoron al la V æe la komenco de la antaýa alineo. ->> Tajpu C-SPC. Emakso devas montri mesaøon: "Mark set" ("Markite") - æe la fundo de la ekrano. ->> Movu la kursoron al la o en "ekstrema¼o", en la dua linio de la - alineo. ->> Tajpu C-w. Tio for¼etos la tekston komenciøantan æe la V, kaj - finiøantan ¼us antaý la o. - -La diferenco inter "for¬ETI" kaj "forVIÞI" ion konsistas en tio, ke vi -povas re-enþovi "for¼etitajn" a¼ojn, sed ne "forviþitajn" a¼ojn. -Re-enþovo de for¼etita teksto nomiøas "en¼eto" (angle "yanking"). -Øenerale, la ordonoj por forigi multe da teksto øin "for¼etas" (do, -ili ankaý ebligas øin "en¼eti"); male, la ordonoj por forviþi nur unu -signon, aý nur blankajn liniojn kaj spacetojn, ne konservas la -forigitan tekston (kaj oni ne povas øin en¼eti). - ->> Movu la kursoron al la komenco de nemalplena linio. Poste tajpu - C-k por for¼eti la tekston de tiu linio. ->> Tajpu C-k duafoje. Vi vidos ke øi for¼etas la linifinilon - sekvantan tiun linion. - -Rimarku ke unuopa C-k for¼etas la enhavon de la linio, kaj dua C-k -for¼etas la linion mem kaj igas la postajn liniojn þoviøi supren. C-k -traktas nombran argumenton speciale: øi for¼etas tiom da linioj KAJ -ilian enhava¼on. Æi tio ne estas simpla ripetado. C-u 2 C-k for¼etas -du liniojn kaj iliajn linifinojn; tajpi C-k dufoje ne farus tion. - -Reenigi for¼etitan tekston nomiøas "en¼etado". Vi povas en¼eti la -for¼etitan tekston aý en la saman lokon de kie øi estis for¼etita, aý -en alian lokon de la redaktata teksto, aý eæ en alian dosieron. Vi -povas en¼eti la tekston kelkfoje por fari plurajn kopiojn de øi. - -Por repreni la laste for¼etitan tekston kaj enigi øin tien kie la -kursoro nune estas, tajpu "C-y" (de la angla vorto "yank"). - ->> Provu øin: tajpu C-y por en¼eti la tekston. - -Atentu ke se vi tujsekve faras plurajn C-k, æiuj for¼etata¼oj -konserviøas kune, por ke oni povu en¼eti æiujn æi liniojn per unu C-y. - ->> Faru æi tion nun, tajpu C-k kelkfoje. - -Nun, por repreni tiun for¼etitan tekston: - ->> Tajpu C-y. Poste movu la kursoron je kelkaj linioj suben kaj tajpu - C-y denove. Nun vi scias kiel kopii iom da teksto. - -Kion fari se vi, havante iom da teksto en¼etota, for¼etas ion alian? -C-y en¼etus la pli ¼usan for¼eta¼on. Sed la antaýa teksto ne estas -perdita. Vi povas re-en¼eti øin per la ordono M-y. Farinte C-y por -en¼eti la plej ¼usan for¼eta¼on, tajpu M-y por anstataýigi la -en¼etitan tekston per pli frua for¼eta¼o. Tajpadu M-y denove, kaj unu -post la alia en¼etiøos pli fruaj for¼eta¼oj. Trovinte la seræatan -pecon, vi ne bezonas fari ion por konservi øin. Simple daýrigu vian -redaktadon, kaj lasu la en¼etitan tekston tie kie øi estas. - -Se vi uzos M-y sufiæe da fojoj, vi revenos al la komenca loko (la plej -¼usa for¼eta¼o). - ->> For¼etu linion, moviøu ien, for¼etu alian linion. - Poste uzu C-y por en¼eti reen la duan for¼etitan linion. - Poste uzu M-y kaj la unua for¼etita linio anstataýigos øin. - Uzu M-y plue kaj rigardu kion vi akiras. Daýrigu øis la reapero de - la dua for¼etita linio, kaj poste de kelkaj pli. Se vi deziras, vi - povas doni al M-y pozitivajn kaj negativajn argumentojn. - - -* MALFARADO ------------ - -Se vi þanøis la tekston, kaj sekve decidas ke tio estis eraro, vi -povas malfari la þanøon per la "malfaru"-ordono, C-x u (de la angla -"undo"). - -Normale, C-x u malfaras la þanøojn faritajn per unu ordono; se vi -tujsekve ripetas la ordonon C-x u kelkfoje, æiu ripeto malfaras unu -plian ordonon. - -Sed estas du esceptoj: ordonoj kiuj ne þanøas la tekston ne estas -atentataj (tiuj inkludas kursormovajn kaj rulumadajn ordonojn), kaj -memenigaj signoj kutime ariøas en grupojn po øis 20. (Tio malpliigas -la tajpadojn de C-x u necesajn por malfari tekstenigon.) - ->> For¼etu æi-linion per C-k, sekve tajpu C-x u kaj øi devas reaperi. - -C-_ estas alternativa malfara ordono; øi funkcias same kiel C-x u, sed -øi estas pli facila por plurfoja tajpado sinsekva. La malavantaøo de -C-_ estas ke iuj klavaroj malhavas evidentan metodon por tajpi øin. -Tial ni provizas ankaý C-x u. Æe iu klavaroj vi povas ricevi C-_ -tajpante / dum vi premtenas STIR-klavon. - -Nombra argumento æe C-_ aý C-x u agas kiel ripetilo. - -Vi povas malfari forviþon de teksto egale bone kiel vi povas malfari -for¼eton de teksto. La diferenco inter forviþo kaj for¼eto koncernas -la eblon en¼eti per C-y; øi ne ekzistas por malfaro. - - -* DOSIEROJ ------------ - -Por persistigi la redaktatan tekston, necesas meti øin en dosieron. -Alie, øi pereos kiam via Emaksa procezo finiøos. Por meti vian -tekston en dosieron, necesas "trovi" la dosieron antaý ol enigi la -tekston. (Tio ankaý estas nomata "viziti" la dosieron; angle "find, -visit a file".) - -Trovi dosieron signifas ke vi igas la enhavon de la dosiero atingebla -per Emakso. Plurrilate, øi estas kvazaý vi redaktus la dosieron mem. -Tamen, la þanøoj kiujn vi faras per Emakso ne persistiøas øis kiam vi -"konservos" (angle "save") la dosieron. Vi povas konservi la dosieron -por ne lasi duonþanøitan dosieron æe la sistemo kiam vi ne deziras -tion. Eæ kiam vi konservas, Emakso lasas la originalan dosieron sub -þanøita nomo por la eventualo ke vi poste decidos ke viaj þanøoj estis -eraraj. - -Se vi rigardos apud la fundon de la ekrano vi vidos linion kiun -komencas kaj finas strekoj; komence "--:-- TUTORIAL.eo" aý io simila. -Tiu parto de la ekrano normale montras la nomon de la vizitata -dosiero. Øuste nun, vi vizitas dosieron nomatan "TUTORIAL.eo" kiu -estas via propra kopio de la Emaksa lernilo. Kiam vi trovas dosieron -per Emakso, la nomo de tiu dosiero aperas æe tiu sama loko. - -Unu aparta¼o de la dosiertrova ordono estas, ke vi devas indiki kiun -dosiernomon vi deziras. Ni diras ke la ordono "legas argumenton de la -terminalo" (æi-okaze la argumento estas la dosiernomo). Post kiam vi -tajpis la ordonon - - C-x C-f Trovu dosieron - -Emakso petas ke vi tajpu la dosiernomon. La dosiernomo kiun vi tajpas -aperas sur la plej malsupra linio de la ekrano. Tiu linio estas -nomata "la bufreto" (angle "minibuffer") kiam øi estas uzata por tia -speco de enigado. Vi povas uzi ordinarajn Emaksajn redaktajn ordonojn -por redakti la dosiernomon. - -Dum vi enigas la dosiernomon (aý iun ajn bufretan enigon), vi povas -aboli la ordonon per C-g. - ->> Tajpu C-x C-f, kaj sekve C-g. Æi tio abolas la bufreton, kaj ankaý - abolas la ordonon "C-x C-f" kiu uzis la bufreton. Do vi ne trovis - dosieron. - -Fininte enigi la dosiernomon, tajpu . Tiam eklaboros la -ordono C-x C-f, kaj trovos la dosieron kiun vi elektis. La bufreto -malaperos kiam la C-x C-f ordono finiøos. - -Post eta tempo la enhavo de la dosiero aperas sur la ekrano, kaj vi -povas redakti la enhavon. Kiam vi deziras persistigi viajn þanøojn, -tajpu la ordonon - - C-x C-s konServu (angle "save") la dosieron - -Tio kopias la tekston el interne de Emakso en la dosieron. Æe la unua -konservado, Emakso renomas la originalan dosieron per nova nomo por ke -øi ne perdiøu. La nova nomo estas farata per aldono de "~" al la fino -de la originala dosiernomo. - -Fininte la konservadon, Emakso montras la nomon de la dosiero -skribita. Konservu sufiæe ofte, por ne perdi multe da laboro se la -sistemo paneos. - ->> Tajpu C-x C-s, por konservi vian kopion de la lernilo. - Emakso devas montri la mesaøon "Wrote ...TUTORIAL.eo" (Skribis - ...TUTORIAL.eo) æe la fundo de la ekrano. - -NOTO: Sur iuj sistemoj, C-x C-s senmovigas la ekranon kaj vi vidos -nenian pluan eligon de Emakso. Tio indikas ke operaciuma "trajto" -nomata "fluregulado" (angle "flow control") interkaptis la ordonon C-s -kaj ne lasas øin trapasi al Emakso. Por revivigi la ekranon, tajpu -C-q. Poste rigardu la sekcion nomatan "Spontaneous Entry to -Incremental Search" en la Emaksa manlibro por konsilo kion fari pri æi -tiu "trajto". - -Vi povas trovi ekzistantan dosieron, por vidigi aý redakti øin. Vi -ankaý povas trovi dosieron kiu ankoraý ne ekzistas. Æi tio estas la -maniero por krei dosieron per Emakso: trovu la dosieron, komence -malplenan, kaj sekve ekenigu la tekston por la dosiero. Kiam vi petos -"konservi" la dosieron, Emakso vere kreos la dosieron kun la teksto -kiun vi enigis. De tiam vi povos opinii ke vi redaktas jam -ekzistantan dosieron. - - -* BUFROJ --------- - -Se vi trovas duan dosieron per C-x C-f, la unua dosiero restas interne -de Emakso. Vi povas reiri al øi retrovante øin denove per C-x C-f. -Tio ebligas al vi meti plurajn dosierojn en Emakson. - ->> Kreu dosieron nomatan "umo" tajpante "C-x C-f umo ". - Poste enigu iom da teksto, redaktu øin, kaj konservu "umo"n - tajpante "C-x C-s". - Fine, tajpu "C-x C-f TUTORIAL.eo " por reveni al la - lernilo. - -Emakso tenas la tekston de æiu dosiero en objekto nomata "bufro". -Trovo de dosiero kreas novan bufron interne de Emakso. Por vidi -liston de la bufroj kiuj nune ekzistas en via Emakso-procezo, tajpu - - C-x C-b Listigu bufrojn - ->> Provu C-x C-b nun. - -Vi vidas, ke æiu bufro havas nomon, kaj ke øi ankaý eble havas -dosiernomon por la dosiero kies enhavon øi tenas. ÆIU teksto kiun vi -vidas en Emaksa fenestro estas æiam parto de iu bufro. - ->> Tajpu C-x 1 por forigi la liston de bufroj. - -Se vi havas plurajn bufrojn, je æiu momento nur nur unu el ili estas -"la kuranta": tiu, kiun vi redaktas. Se vi volas redakti alian -bufron, vi bezonas "transiri" en øin. Se la celata bufro respondas al -dosiero, vi povas transiri per vizito al øi: C-x C-f ... Sed estas -pli facila metodo: uzi la ordonon "C-x b", donante al øi la nomon de -la celata bufro. - ->> Tajpu "C-x b umo " por transiri en la bufron "umo", - entenantan la tekston de la dosiero "umo". - Poste tajpu "C-x b TUTORIAL.eo " por reveni en la lernilon. - -Plej ofte, la bufronomo estas egala al la nomo de øia dosiero (sen la -dosiera parto). Tamen, ne æiam tio estas vera. La listo de bufroj -farita per "C-x C-b" æiam vidigas al vi la nomojn de æiuj bufroj. - -ÆIU teksto kiun vi vidas en Emaksa fenestro estas æiam parto de iu -bufro. Tamen iuj bufroj ne respondas al dosieroj. Ekzemple, la bufro -nomata "*Buffer List*" (Listo de Bufroj) ne havas dosieron. Øi estas -la bufro enhavanta la liston de bufroj faritaj per la ordono C-x C-b. -Ankaý la bufro "*Messages*" respondas al neniu dosiero; øi entenas la -mesaøojn aperintajn en la funda linio dum la Emaksa seanco. - ->> Tajpu "C-x b *Messages* " por vidigi la bufron de mesaøoj. - Poste tajpu "C-x b TUTORIAL.eo " por reveni en la lernilon. - -Se vi þanøas la tekston de unu dosiero, kaj sekve trovas alian -dosieron, æi tio ne konservas la unuan dosieron. Øiaj þanøoj restas -interne de Emakso, en la bufro de tiu dosiero. La kreado aý redaktado -de la bufro de la dua dosiero ne efikas la bufron de la unua dosiero. -Æi tio estas utilega, sed øi ankaý signifas ke vi bezonas oportunan -metodon por konservi la bufron de la unua dosiero. Estas øena devi -revenadi en øin per C-x C-f nur por konservi øin per C-x C-s. Tial ni -havas - - C-x s Konservu iom da bufroj. - -C-x s demandas vin pri æiu þanøita bufro kiun vi ne konservis. Øi -demandas vin, pri æiu tia bufro, æu konservi la bufron. - ->> Enigu linion da teksto, kaj sekve tajpu C-x s. - Emakso devas demandi vin æu øi konservu la bufron "TUTORIAL.eo". - Jesu tajpante "y" (de la angla "yes"). - - -* ETENDI LA ORDONARON ---------------------- - -Ekzistas multege pli da Emaksaj ordonoj ol eblas meti sur æiuj el la -stiraj kaj meta-aj signoj. Emakso solvas tiun problemon per la -X-ordonoj (de la angla eXtend, "etendo"). Estas du specoj da ili: - - C-x Signa etendo. Sekvata de unu signo. - M-x Nomhava ordona etendo. Sekvata de plena nomo. - -Æi tiuj estas la ordonoj ja utilaj, sed malpli oftaj ol la ordonoj -kiujn vi jam lernis. Vi jam vidis du el ili: la dosierajn ordonojn -C-x C-f por "trovi" kaj C-x C-s por "konservi". Alia ekzemplo estas -la ordono por fini Emaksan seancon -- la ordono C-x C-c. (Ne timu -perdi faritajn þanøojn; C-x C-c proponas konservi æiun þanøitan -dosieron antaý ol æesigi Emakson.) - -C-z estas la ordono por eliri Emakso *provizore* -- tiel ke vi povas -reveni en la saman Emaksan seancon poste. - -Sur sistemoj kiuj permesas øin, C-z "provizore æesigas" Emakson; t.e. -øi revenas en la þelon sed ne detruas Emakson. Je la plej komunaj -þeloj, vi povas reaktivigi Emakson per la ordono "fg" (de la angla -"foreground") aý per "%emacs". - -Sur sistemoj kiuj ne permesas provizoran æesigon, C-z kreas sub-þelon -sub Emakso por doni al vi þancon lanæi aliajn programojn kaj reiri al -Emakso poste; øi ne vere "eliras" el Emakso. Æi-okaze, la þela ordono -"exit" (eliru) estas la kutima maniero reiri al Emakso de la sub-þelo. - -La ordonon C-x C-c uzu por adiaýi. Øi estas ankaý la ordono uzenda -por eliri Emakson lanæitan per retpoþta programo aý alia simila -utila¼o, æar tiuj eble ne scias kiel trakti provizoran æesigon de -Emakso. Tamen, ordinare, se vi ne estas tuj adiaýonta, preferindas -provizore æesigi Emakson per C-z anstataý eliri Emakson. - -Ekzistas multe da ordonoj C-x. Jen listo de tiuj kiujn vi jam konas: - - C-x C-f Trovu dosieron. - C-x C-s Konservu dosieron. - C-x C-b Listigu bufrojn. - C-x C-c Æesigu Emakson. - C-x 1 Forigu æiujn fenestrojn krom unu. - C-x u Malfaru. - -Nomhavajn etenditajn ordonojn oni uzas eæ malpli ofte, aý uzas ilin -nur en kelkaj reøimoj. Ekzemplo estas la ordono "replace-string" -(anstataýigu-æenon), kiu anstataýigas unu æenon je alia tutbufre. -Kiam vi tajpas M-x, Emakso demandas de vi æe la fundo de la ekrano la -nomon de la ordono; æi-okaze, "replace-string". Simple tajpu -"repl s" kaj Emakso kompletigos la nomon. Finu la ordonnomon -per . - -La ordono replace-string postulas du argumentojn -- la anstataýigOTan -kaj la anstataýigONTan æenojn. Æiun argumenton finu per . - ->> Movu la kursoron al la blanka linio du liniojn sub æi tiu. - Poste tajpu "M-x repl sliniopeco". - - Rimarku kiel tiu æi linio þanøiøis: vi anstataýigis la vorton - l-i-n-i-o per "peco" kie ajn øi aperis, de post la komenca loko de - la kursoro. - - -* AÝTOMATA KONSERVADO ---------------------- - -Kiam vi faris þanøojn en dosiero, sed ankoraý ne konservis ilin, ili -povus perdiøi se via komputilo paneos. Por protekti vin de tio, -Emakso periode "aýtokonservas" æiujn dosierojn kiun vi redaktas. La -nomo de aýtokonservita dosiero havas la signon "#" komence kaj fine; -ekzemple, se via dosiero estas nomata "hello.c", øia aýtokonservita -dosiero nomiøos "#hello.c#". Kiam vi konservos la dosieron -normalmaniere, Emakso malkreos øian aýtokonservitan dosieron. - -Por reakiri vian aýtokonservitajn redakta¼ojn post paneo, -normalmaniere "trovu" la dosieron (per la nomo de la dosiero kiun vi -redaktis, ne per la nomo de la aýtokonservita dosiero) kaj poste tajpu -"yes" por konfirmi ke vi volas uzi la aýtomate konservitan -datumon. - - -* E¦A AREO ----------- - -Se vi tajpas plursignan ordonon malrapide, Emakso montras øin al vi æe -la fundo de la ekrano en areo nomata la "e¶a areo". La e¶a areo -enhavas la plej malsupran linion de la ekrano. - - -* REØIMLINIO -------------- - -La linio tuj super la e¶a areo estas nomata la "reøimlinio". La -reøimlinio montras ion similan al æi tio: - ---:** TUTORIAL.eo 63% L749 (Fundamental)----------------------- - -Tiu linio donas al vi utilan informon pri la stato de Emakso kaj la -redaktata teksto. - -Vi jam scias kion signifas la dosiernomo -- øi estas la dosiero kiun -vi trovis. -NN%-- montras vian nunan lokon en la teksto; øi signifas -ke NN elcentoj de la teksto estas supren de la supro de la ekrano. Se -la supro de la dosiero estas sur la ekrano, øi montras --Top-- -anstataý -- 0%--. Se la malsupro de la teksto estas sur la ekrano, øi -montras --Bot--. Se vi rigardas tekston tiom malgrandan ke æiom da øi -aperas en la ekrano, la reøimlinio montras --All--. - -La L kun ciferoj indikas la pozicion alimaniere: ili indikas la -kurantan lininumeron de "punkto". - -La steloj æe la komenco signifas ke vi þanøis la tekston. Antaý la -þanøoj, kiam vi ekvizitas aý konservis dosieron, en tiu parto de la -reøimlinio estas neniaj steloj, nur strekoj. - -La enkrampa parto de la reøimlinio montras al vi kiujn redaktadajn -reøimojn vi uzas. La defaýlta reøimo estas "Fundamental" (fundamenta) -kiun vi uzas nun. Øi estas ekzemplo pri "æefreøimo". - -Emakso havas multajn diversajn reøimojn. Iuj el ili estas por redakti -diversajn lingvojn kajaý specojn de teksto, ekzemple Lisp-reøimo, -Teksta-reøimo, ktp. Æiam unu kaj nur unu æefreøimo estas aktiva, kaj -øia nomo æiam aperas en la reøimlinio øuste kie "Fundamental" estas -nun. - -Æiu æefreøimo igas iujn ordonojn agi malsame. Ekzemple, estas ordonoj -por krei komentojn en programo, kaj æar æiu programlingvo havas -malsaman ideon pri tio, kiel komento aspektu, æiu æefreøimo devas -enigi komentojn malsame. Æiu æefreøimo estas la nomo de etenda -ordono, per kiu vi povas þalti tiun reøimon. Ekzemple, -"M-x fundamental-mode" estas ordono por þalti la Fundamentan reøimon. - -Se vi redaktos tekston (esperantan, anglan ktp), ekzemple æi tiun -dosieron, al vi eble konvenos Teksta-reøimo. - ->> Tajpu M-x text-mode. - -Ne maltrankviliøu, la Emaksaj ordonoj kiujn vi jam lernis malmulte -þanøiøas. Sed vi povas observi ke M-f kaj M-b nun traktas apostrofojn -kial parton de vortoj. Antaýe, en Fundamenta reøimo, M-f kaj M-b -traktis apostrofojn kiel vortajn disigilojn. - -Æefreøimoj kutime faras tiajn subtilajn þanøojn: la plejmulto da -ordonoj faras "la saman taskon" en æiu æefreøimo, sed ili funkcias -iomete malsame. - -Por vidi dokumentaron pri via nuna æefreøimo, tajpu C-h m. - ->> Per kelkaj C-u C-v loku æi tiun linion æe la supro de la ekrano. ->> Tajpu C-h m, por vidi kiel la Teksta reøimo diferencas disde la - Fundamenta reøimo. ->> Tajpu C-x 1 por forigi la dokumentaron for de la ekrano. - -Æefreøimojn oni nomas æefaj æar ekzistas ankaý "kromreøimoj". -Kromreøimoj ne estas alternativoj kontraý la æefreøimoj, nur negravaj -modifoj al ili. Æiun kromreøimon oni povas þalti aý malþalti, -sendepende de æiuj aliaj kromreøimoj, kaj sendepende de la æefreøimo. -Do vi povas uzi neniom da kromreøimoj, aý unu kromreøimon, aý ian ajn -kombina¼on de kelkaj kromreøimoj. - -Unu utilega kromreøimo, precipe por redakti homlingvan tekston -(esperantan, anglan ktp), estas la reøimo de Aýtomata Linifaldo (Auto -Fill mode). Kiam øi estas þaltita, Emakso aýtomate rompas la linion -inter vortoj æiufoje kiam la enigata tekstolinio iøas tro larøa. - -Por þalti la reøimon de Aýtomata Linifaldo tajpu -"M-x auto fill mode". Kiam la reøimo estas þaltita, vi povas -malþalti øin denove tajpante "M-x auto fill mode". Se la -reøimo estas malþaltita, tiu ordono þaltas øin, kaj se øi estas -þaltita, tiu ordono malþaltas øin. Ni diras ke la ordono "transþaltas -la reøimon". - ->> Tajpu "M-x auto file mode". Poste enigi linion el "asdf ", - ripete, øis vi vidos øin dividita en du liniojn. Vi devas enigi - spacetojn inter "asdf", æar la Aýtomata Linifaldo rompas liniojn - nur æe spacetoj. - -Normale la marøeno estas post 70 signoj, sed vi povas þanøi tion per -la ordono C-x f. Vi devus doni la marøenon kiu vi deziras por nombra -argumento. - ->> Tajpu C-x f kun la argumento 20. (C-u 2 0 C-x f). - Tajpu ia tekston kaj rigardu kiel Emakso faldas liniojn po 20 - signoj. Refiksu la marøenon al 70 per C-x f. - -Se vi faras þanøojn meze de alineo, la Aýtomata Linifalda reøimo ne -refaldas øin por vi. -Por rearanøi la alineon, tajpu M-q (Meta-q) dum la kursoro estas -interne de la alineo. - ->> Movu la kursoron en la antaýan alineon kaj tajpu M-q. - - -* SERÆADO ---------- - -Emakso povas seræi aperojn de æenoj (tiuj estas aroj da apudaj signoj -aý vortoj), aý antaýen tra la teksto, aý malantaýen. Seræi æenon -estas kursormova ordono; øi movas la kursoron al la sekvanta loko kie -la æeno aperas. - -La Emaksa seræa ordono diferencas de la seræaj ordonoj de la plimulto -da redaktiloj per tio, ke øi estas "dumtajpa". Tio signifas ke la -seræo okazas dum vi tajpas la æenon por priseræi. - -La ordono por komenci seræon estas C-s por la seræo antaýen, kaj C-r -por la seræo malantaýen. SED ATENDU! Ankoraý ne provu ilin nun. - -Kiam vi tajpos C-s, vi vidos la æenon "I-search" aperi invite en la -e¶a areo. Æi tio informas vin, ke Emakso estas en la dumtajpa seræo, -atendante ke vi tajpu la æenon kies aperon vi deziras trovi. -finas seræon. - ->> Nun tajpu C-s por komenci seræon. MALRAPIDE, unuliterope, tajpu la - vorton "kursoro", paýzante post æiu tajpita signo por vidi, kio - okazas al la kursoro. - Nun vi estas seræinta por "kursoro", unufoje. ->> Tajpu C-s denove, por seræi la sekvan aperon de "kursoro". ->> Nun tajpu kvarfoje kaj rigardu kiamaniere la kursoro - moviøas. ->> Tajpu por fini la seræon. - -Æu vi vidis, kio okazis? Emakso, en dumtajpa seræo, penas iri al la -apero de la æeno kiun vi jam tajpis. Por iri al la sekvanta apero de -"kursoro" nur tajpu C-s denove. Se nenia ajn apero ekzistas, Emakso -pepas kaj informas vin ke la seræo æi-foje "malsukcesis". Ankaý C-g -finus la seræon. - -RIMARKU: Æe iuj sistemoj, C-s senmovigas la ekranon kaj vi vidos ne -plu da eligo de Emakso. Æi tio indikas ke operaciuma "trajto" nomata -"fluregulado" interkaptis la C-s kaj ne permesas al øi trapasi al -Emakso. Por removebligi la ekranon, tajpu C-q. Konsultu la sekcion -"Spontaneous Entry to Incremental Search" en la Emaksa manlibro por -konsilo pri tio, kiel trakti æi tiun "trajton". - -Se, meze de dumtajpa seræo, vi tajpos , vi rimarkos ke la -lasta signo en la seræata æeno forviþiøas, kaj la seræo retroiras al -la ¼usa loko de la seræo. Ekzemple, supozu ke vi tajpis "k", por -seræi la unuan aperon de "k". Nun se vi tajpus "u, la kursoro moviøus -al la unua apero de "ku". Nun tajpu . Æi tio forigos la -"u" de el la seræata æeno, kaj la kursoro moviøos reen al la unua -apero de "k". - -Se, meze de dumtajpa seræo, vi tajpos STIRan aý META-signon -(esceptante kelkajn signojn, specialajn en la seræo, ekzemple C-s kaj -C-r), la seræo iøos finita. - -La C-s komencas seræon kiu celas iun ajn aperon de la seræata æeno -POST la nuna kursorloko. Se vi deziras seræi ion supre en la teksto, -tajpu C-r anstataýe. Æio dirita pri C-s validas pri C-r, krom ke la -direkto de la seræo estas inversa. - - -* MULTAJ FENESTROJ ------------------- - -Unu el la agrablaj trajtoj de Emakso estas ke vi povas havi plurajn -fenestrojn sur la ekrano samtempe. - ->> Movu la kursoron al tiu æi linio kaj tajpu "C-u 0 C-l" (kun Stira - lo, ne Stira unu). - ->> Nun tajpu "C-x 2", kio fendos la ekranon en du fenestrojn. - Ambaý fenestroj vidigas æi tiun lernilon. La kursoro restas en la - supra fenestro. - ->> Tajpu C-M-v por rulumi la malsupran fenestron - (Se vi ne havas veran Meta-klavon, tajpu Esc C-v.) - ->> Tajpu "C-x o" ("o" de la angla vorto "other", "alia") por movi la - kursoron en la malsupran fenestron. ->> Uzu C-v kaj M-v en la malsupra fenestro por rulumi øin. - Daýrigu legi æi tiun instrukcion en la supra fenestro. - ->> Tajpu C-x o denove por movi la kursoron reen en la supran fenestron. - La kursoro en la supra fenestro estas øuste kie øi estis antaýe. - -Vi povas plu uzi C-x o por moviøi inter fenestroj. Æiu fenestro havas -sian propran kursorlokon, sed nur unu fenestro ja montras la kursoron. -Æiuj el la ordinaraj redaktaj ordonoj apartenas al la fenestro kiu -enhavas la kursoron. Ni nomas tiun la "elektita fenestro". - -La ordono C-M-v estas utilega kiam vi redaktas tekston en unu fenestro -kaj uzas la alian fenestron nur por konsulti. Tiel vi æiam povas havi -la kursoron en la fenestro kie vi redaktas, kaj laýbezone rulumi tra -la alia fenestro per C-M-v. - -C-M-v estas ekzemplo de STIR-META-signo. Se vi havas veran -META-klavon, vi povas tajpi C-M-v premante ambaý STIR kaj META, kaj -tajpante v. Ne gravas, æu STIR aý META "venas unue," æar ili ambaý -funkcias kiel modifiloj de la signo kiun vi tajpas. - -Se vi ne havas veran META-klavon, kaj uzas anstataýe, la ordo -gravas: vi devas tajpi kaj poste C-v, æar "C-ESC v" ne funkcias. -Tiel estas æar estas ne modifilo, sed memstara signo. - ->> Tajpu "C-x 1" (en la supra fenestro) por forigi la malsupran - fenestron. - -(Se vi tajpus C-x 1 en la malsupra fenestro, tio forigus la supran. -Pensu pri tiu ordono kiel "restigu nur unu fenestron -- la fenestron -en kiu mi jam estas.") - -Ne estas nepra¼o havi la saman bufron en ambaý fenestroj. Se vi uzas -"C-x C-f" por trovi dosieron en unu fenestro, la alia fenestro ne -þanøiøas. Vi povas trovi dosieron sendepende en æiu fenestro. - -Jen alia maniero uzi du fenestrojn por montri du malsamajn aferojn: - ->> Tajpu "C-x 4 C-f", kaj sekve la nomon de unu el viaj dosieroj. - Finu per . Rimarku ke la elektita dosiero aperas en la - malsupra fenestro. Ankaý la kursoro iras tien. - ->> Tajpu "C-x o" por retroiri en la supran fenestron, kaj "C-x 1" por - forigi la malsupran fenestron. - - -* REKURSIAJ REDAKTAJ NIVELOJ ----------------------------- - -Iam vi eniros ion nomatan "rekursia redakta nivelo". Tio estas -indikata per ortaj krampoj en la reøimlinio, æirkaý la rondaj krampoj -de la nomo de la æefreøimo. Ekzemple, vi eble vidos [(Fundamental)] -anstataý (Fundamental). - -Por eliri el la rekursia redakta nivelo, tajpu Esc Esc Esc. Tio estas -universala "elira" ordono. Vi ankaý povas uzi øin por forigi kromajn -fenestrojn, aý por eliri el la bufreto. - ->> Tajpu "M-x" por eniri la bufreton; kaj poste tajpu "Esc Esc Esc" - por eliri. - -Oni ne povas uzi C-g por eliri el rekursia redakta nivelo. Tiel estas -æar C-g estas uzata por aboli ordonojn kaj argumentojn INTERNE DE la -rekursia redakta nivelo. - - -* KIEL AKIRI PLUAN HELPON -------------------------- - -En æi tiu lernilo ni penis provizi nur tiom da informo, kiom necesas -por ebligi al vi ekuzi Emakson. Emakso disponigas tiom da ebloj, ke -oni ne povas prezenti æiom da ili æi tie. Tamen, vi eble dezirus -lerni plu pri Emakso, æar øi havas multajn aliajn utilajn trajtojn. -Emakso provizas ordonojn por legi dokumenta¼on pri Emaksaj ordonoj. -Æiuj el tiuj æi "helpaj" ordonoj komenciøas per la signo C-h, kiu -estas nomata "la Help-signo". - -Por uzi la Helpajn ordonojn, tajpu la signon C-h, kaj sekve signon -indikantan kian helpon vi deziras. Se vi estas vere perdita, tajpu -C-h ? kaj Emakso montros al vi la specojn de helpo kiujn øi povas -provizi. Se vi tajpis C-h kaj decidas ke vi ne deziras helpon, simple -tajpu C-g por aboli øin. - -(En iuj lokoj oni þanøas la signifon de la signo C-h. Oni prefere ne -faru tion por æiuj uzantoj, do vi rajtas plendi al la sistemestro. -Dume, se C-h ne montras mesaøon pri helpo æe la fundo de la ekrano, -provu tajpi la F1-klavon aý "M-x help " anstataýe.) - -La plej baza HELPA rimedo estas "C-h c". Tajpu C-h, la signon c, kaj -ordonan signon aý sekvencon; sekve de tio Emakso montras koncizegan -priskribon pri la ordono. - ->> Tajpu C-h c C-p. - En la e¶a areo devas aperi proksimume tia mesaøo: - - C-p runs the command previous-line - -Æi tio diras al vi la "nomon de la funkcio". Funkciaj nomoj servas -æefe por agordi kaj etendi Emakson. Sed æar funkciaj nomoj estas -elektitaj por indiki kion la ordono faras, ili ankaý servas kiel -koncizega priskribo -- sufiæa por rememorigi vin pri ordonoj kiujn vi -jam lernis. - -Ankaý la plursignaj ordonoj, ekzemple "C-x C-s" kaj "v", estas -egale eblaj post C-h c. - -Por akiri pli da informo pri ordono, uzu C-h k anstataý C-h c. - ->> Tajpu C-h k C-p. - -Æi tio montras la plenan priskribon de la funkcio, aldone al øia nomo, -en Emaksa fenestro. Fininte legi la eliga¼on, tajpu "C-x 1" por -forigi la helptekston. Ne nepras fari tion tuj. Vi povas redakti -konsultante la helptekston, kaj poste tajpi C-x 1. - -Jen iom da aliaj utilaj elektoj por C-h: - - C-h f Priskribu funkcion. Vi tajpas la nomon de la funkcio. - ->> Provu tajpi C-h f previous-line. - Æi tio vidigas æiom da la informo kiun Emakso havas pri la funkcio - efektiviganta la C-p ordonon. - - C-h a Rilate al Ordono ("à propos"). Tajpu þlosilvorton kaj - Emakso listigos æiujn el la ordonoj kies nomoj enhavas - tiun þlosilvorton. Vi povas alvoki tiajn ordonoj per - META-x. Por iom da ordonoj, Rilate al Ordono ankaý - listigos unu- aý dusignan sekvencon alvokantan la - saman ordonon. - ->> Tajpu C-h a file. - -Sekve de æi tio vi vidos en aparta fenestro liston da æiuj M-x ordonoj -enhavantaj "file" en sia nomo. Vi vidos signajn ordonojn listigitaj -apud la respondaj ordonnomoj, ekzemple "C-x C-f" kaj "C-x C-w" apud -"find-file" kaj "write-file". - ->> Tajpu C-M-v por rulumi la helpfenestron. Faru æi tion kelkfoje. ->> Tajpu C-x 1 por forigi la helpfenestron. - - C-h i Vidigu dialogan manlibron (t.n. "Info"). Æi tiu - ordono transportos vin en specialan bufron, nomatan - "*info*", kie vi povos legi instrukciojn pri la - paka¼oj instalitaj en via sistemo. Ekzemple, tajpu - "m emacs " por legi la manlibron pri Emakso. - Se vi neniam antaýe uzis Info, tajpu "?", kaj Emakso - gvidos vin tra la prezento de la ebloj de la informa - reøimo. Finleginte æi tiun lernilon, uzu la - Info-manlibron kiel vian æefan dokumenta¼on. - - -* KROMAJ FUNKCIOJ ------------------ - -Pluajn informojn pri Emakso vi povas trovi foliumante ties manlibron, -æu paperan (libroforman) aý dialogan (en Info -- uzu la Help-menuon aý -tajpu "F10 h r"). Du funkcioj kiujn vi probable aparte aprezos estas -la kompletigo, þparanta tajpadon, kaj dired, faciliganta manipuladojn -dosierajn. - -Kompletigo estas rimedo por eviti redundan tajpadon. Ekzemple, se vi -volas transiri en la bufron *Messages*, sufiæas tajpi "C-x b *M" -kaj Emakso kompletigos la bufronomon per tiom da signoj, kiom øi povos -determini surbaze de tio, kion vi jam tajpis. La kompletigo estas -priskribita en la Info-manlibro pri Emakso en la nodo "Completion". - -Dired ebligas al vi listigi dosierujon (kaj eventuale, ties -subdosierujojn), kaj moviøi en tiu listo vizitante, alinomante, -forigante kaj alimaniere manipulante la dosierojn. Dired estas -priskribita en la Info-manlibro pri Emakso en la nodo "Dired". - -La manlibro priskribas ankaý multajn aliajn aparta¼ojn de Emakso. - - -* FINO ------- - -Memoru, por definitive eliri el Emakso uzu C-x C-c. Por eliri en la -þelon provizore, tiel ke vi povu reveni en Emakson poste, uzu C-z. - -Æi tiu lernilo estas farita kun la intenco esti komprenebla por æiu -nova uzanto, do se vi trovis ion ajn malklara, ne restu kulpigante vin -mem -- plendu! La adreso por la Esperanta Traduka Teamo estas -. - - -* KOPIADO ---------- - -Æi tiu lernilo devenas el longa vico da Emaksaj instruaj dosieroj ekde -la dosiero verkita de Stuart Cracraft por la originala Emakso. - -Æi tiu versio de la lernilo, same kiel GNU Emakso, estas metita sub -kopirajton, kaj venas kun permeso por disdoni kopiojn se certaj -kondiæoj estas observataj: - - Copyright (C) 1985, 1999, 2001, 2002, 2005, - 2007 Free Software Foundation, Inc. - - Æi tiu dosiero estas parto de "GNU Emacs". - - "GNU Emacs" estas libera programverko; vi povas øin pludistribui - kaj/aý modifi je la kondiæoj de la GNUa Øenerala Publika Permesilo, - eldonita de "Free Software Foundation", laý la versio 3 de tiu - Permesilo aý, se vi preferas, ajna posta versio. - - Ni distribuas æi tiun programon esperante ke øi estos utila, tamen - SEN IA AJN GARANTIO, i.a. sen la implica garantio pri - SURMERKATIGEBLO aý TAÝGECO POR IU KONKRETA CELO. Pliajn detalojn - vidu en la GNUa Øenerala Publika Permesilo. - - Ekzemplero de la GNUa Øenerala Publika Permesilo devas esti - liverita al vi kun æi tiu programo; se vi øin ne ricevis, turnu vin - al: Free Software Foundation, Inc., 51 Franklin Street, Fifth - Floor, Boston, MA 02110-1301, USA. - -Bonvole legu la dosieron COPYING kaj sekve donu kopiojn de GNU Emakso -al viaj amikoj. Helpu ekstermi programaran obstrukcismon -("proprietigon") per uzado, verkado kaj kunhavigo de libera -programaro! - -Æi tiun lernilon esperantigis D. Dale Gulledge; la tradukon reviziis -kaj kompletigis Sergio B. Pokrovskij. - ---- end of TUTORIAL.eo --- - -;;; Local Variables: -;;; coding: latin-3 -;;; End: - -;; arch-tag: ee436ebb-58b6-4102-9402-1e92c33966e9 -- 2.30.2